İşletme.Biz [İşletme-Portalı] | Maliyet Muhasebesinde Temel Kavramlar

Belirli bir alanda mal veya hizmet üretmek ve ürettiği bu ürünleri satmak amacı ile işletmeler organize bir yapı oluşturan bir varlıktır. Mal veya hizmetin üretimi için gerekli girdilerin tedarikinden başlayıp üretim sürecinden geçirilerek nihai çıktının müşterilere teslimine kadar işletmeler bu faaliyetinden dolayı maliyete maruz kalmaktadır.

İşletme bu faaliyetlerini yerine getirirken bir neden sonuç ilişkisi aramaktadır. Diğer bir ifade ile, maliyete katlanarak ürettiği mal veya hizmet, aynı anda işletme açısından gelire neden olan unsurlardır. İşletmeler için oldukça önemli bir kavram olan maliyet, gide ve harcama ile çoğu zaman karıştırılmaktadır. Ancak bu kavramlar farklı anlamlar taşımaktadırlar.

İşletmenin uğraştığı konuya giren mal ve hizmetlerin elde edilmesi için kullandığı değişik üretim faktörlerinin para cinsinden değerine maliyet denilmektedir. Harcama ise, ödemede bulunmak veya ödeme taahhüdüne girmektir. Harcamalar, varlığa dönüşür dönüşmemesine göre ayrıma tabi tutulmaktadır. Harcamalar, işletme sermayesinde değişikliğe neden olmuyorsa bunlar maliyet giderini oluşturmaktadır. Ancak, harcama, sermayede bir azalma meydana gelmekte ise yani işletme varlıklarında karşılıksız azalma söz konusu ise bunlar, gider olarak karşımıza çıkmaktadır.

Gider ise, harcamaların sonunda varlığa dönüşebilen ve varlıklar arasında yer alan harcamalardır. Varlığa dönüşebilen maliyet giderlerini oluştururken diğerleri faaliyet giderlerini oluşturmaktadır. Basit bir ifade ile, ilk madde ve malzemenin alınması karşılığında işletme harcama yapmakta veya alımları karşılığında ödeme taahhüdünde bulunarak harcama yapmaktadır. Alınan bu ilk madde ve malzemenin üretimde kullanılan kısmı gideri oluştururken, bu giderin diğer üretim faktörleri ile birlikte üretilen mamul ile ilişkilendirilmesi ise, maliyeti oluşturmaktadır.